Egzamin z geografii na poziomie rozszerzonym odbył się 15 maja 2025 r. o godz. 9:00. Pracowaliście na jednym arkuszu z 31 zadaniami oraz otrzymaliście odrywaną mapę Tatr. Na rozwiązanie przeznaczono 180 minut, a maksymalnie można było zdobyć 60 punktów. To przedmiot dodatkowy, więc bez progu zaliczeniowego – wynik liczy się w rekrutacji. Dozwolone były: linijka, lupa i kalkulator prosty.
Matura z geografii rozszerzonej – jak wyglądał arkusz i czego się spodziewać?
Piszę ten tekst tak, jakbym opowiadała o tym na spotkaniu z maturzystami: prosto, konkretnie i pod kątem strategii. Arkusz liczył 31 zadań i obejmował szerokie spektrum treści – od pracy na mapie szczegółowej Tatr, przez geologię i geomorfologię, klimatologię i meteorologię, hydrologię, aż po demografię, urbanistykę, rolnictwo, energetykę, transport i handel. W tym zadaniu znajdziesz zarówno szybkie pytania sprawdzające rozumienie (P/F, wybór, rozpoznanie), jak i krótkie obliczenia (np. skala mapy, wysokość górowania Słońca) oraz interpretacje wykresów, map i tabel.
Opinie zdających – łatwiejsza czy trudniejsza?
Z moich rozmów z maturzystami wynika, że odczucia były mieszane. Dla wielu osób pierwsza część na mapie Tatr okazała się przewidywalna, a zadania o piętrach roślinnych czy formach krasowych – przystępne. Kolejne zadanie będzie dla Ciebie pewnie zaskoczeniem, jeśli rzadziej ćwiczysz hydrologię i energetykę: pytania o reżim rzek (Indus i Amu-daria), wpływ inwestycji wodnych (Omo) oraz miks energetyczny potrafią „zabrać” czas, jeśli nie masz wyrobionych schematów analizy wykresów. Z drugiej strony demografia, rewitalizacja miejska czy identyfikacja krajów w Afryce zwykle dawały szybkie punkty tym, którzy regularnie pracują na atlasie i rocznikach statystycznych.
Jakie rodzaje zadań dominowały – przegląd bloków tematycznych
I. Mapa Tatr i procesy górskie (1–6) – łącznie 9 pkt. W tym pakiecie skup się na precyzyjnym odczycie topografii, kierunków i dystansów, a także na podstawach geologii Tatr: różnice wieku skał, nasunięcia (płaszczowiny) i geneza moren środkowych. Tutaj liczy się sprawne korzystanie z legendy, skali i umiejętność powiązania obrazu z procesem.
II. Astronomia i geografia matematyczna (7) – 2 pkt. Typowo: równonoc, pora dnia, wysokość Słońca i wyznaczenie szerokości geograficznej. To krótka, obliczeniowa przystań – szybko sprawdzisz bazowe wzory i logiczne kroki na rysunku.
III. Budowa Ziemi i zjawiska endogeniczne (8–9) – 3 pkt. Rozpoznawanie skał okruchowych i konsekwencje aktywnych krawędzi płyt. W tym zadaniu znajdziesz łączenie wiedzy o genezie skał z procesami sejsmiczno‑wulkanicznymi u zachodnich wybrzeży Ameryki Południowej.
IV. Hydrologia i gospodarowanie wodą (10–12) – 8 pkt. Reżimy rzek górskich i monsunowych, wpływ klimatu i człowieka, a także bilans zysków i kosztów inwestycji hydrotechnicznych. Ucz się czytać wykresy przepływów i łączyć je z uwarunkowaniami klimatycznymi oraz użytkowaniem wód.
V. Klimat, prądy i środowisko miejskie (13–14) – 5 pkt. Klimatogramy wybrzeży Ameryki Południowej, rola prądów morskich oraz fronty z chmurami Cumulonimbus.
VI. Rzeźba, gleby i zróżnicowanie krajów (15–17) – 6 pkt. Porównywanie genezy wypukłych form (np. eolicznych i wulkanicznych), rozpoznawanie profili glebowych i ich przydatności oraz przykłady państw o niskim PKB/osobę – wskazywanie kontekstu przyrodniczego i społecznego.
VII. Demografia i urbanistyka (18–21) – 6 pkt. Piramidy wieku i zmiany populacyjne, mediana wieku, argumenty za utrzymaniem terenów zielonych i zalewowych w miastach oraz rozpoznanie procesów rewitalizacji. Tu liczą się czytelne wnioski z wykresów i rozumienie funkcji przestrzeni miejskiej.
VIII. Afryka i rolnictwo świata (22–23, 25) – 7 pkt. Gęstość zaludnienia i jej uwarunkowania (delta rzeki, surowce, góry, jeziora), a także zróżnicowanie plonów pszenicy (przyrodnicze i pozaprzyrodnicze czynniki) i dobór upraw w różnych strefach.
IX. Rolnictwo Polski (24) – 3 pkt. Zróżnicowanie regionalne: długość okresu wegetacyjnego, klasy gleb, udział pracujących w rolnictwie i efekty plonowania – łącz to z mapami statystycznymi i wskaźnikami.
X. Surowce, energia, transport i handel (26–31) – 11 pkt. Struktura eksportu (Brazylia vs Korea Południowa), górnictwo (miedź/srebro, węgiel brunatny, rekultywacja), miks energetyczny krajów europejskich, ładunki na szlakach morskich, przyczyny niskiej roli żeglugi śródlądowej oraz ranking państw wg PKB/os. i udziału rolnictwa.
Czy były tematy do wyboru? Co z wytycznymi do „dłuższej formy”
W tym arkuszu nie było części z tematami do wyboru ani „wypracowania” – wszystkie zadania były obowiązkowe, a wytyczne do odpowiedzi powtarzały się w obrębie par podzadań (np. gdy w jednej pozycji pojawiały się i P/F, i krótkie obliczenia). Dlatego w przygotowaniach skup się na schematach: jak uzasadniać odpowiedź w 2–3 zdaniach, jak podpierać wniosek danymi z mapy czy wykresu oraz jak przejrzyście wykonać proste obliczenia bez przepisywania wzorów.
Czego spodziewali się uczniowie i co się sprawdziło?
Najczęściej przewidywano: pracę na mapie Tatr (odczyty i krótkie wnioski), klimaty i prądy morskie na podstawie klimatogramów, porównania w rolnictwie oraz elementy demografii z aktualnych wykresów. To właśnie się pojawiło. Zaskoczenia dotyczyły głównie zadań o inwestycjach hydrotechnicznych (bilans korzyści i kosztów dla dorzecza), miksu energetycznego (konieczność porównywania lat i krajów) oraz pytań o różnice struktury eksportu – tu liczyło się szersze spojrzenie niż sama pamięć faktów.
Głosy z całej Polski – krótkie wypowiedzi maturzystów
Mapa Tatr była fair – jak ktoś ćwiczył legendę i skale, to zebrał pewne punkty.
Ania, maturzystka z Warszawy
Hydrologia i Omo dały mi do myślenia – trzeba było zważyć plusy i minusy, a nie tylko opisać rzekę.
Michał, maturzysta z Poznania
Klimatogramy wyszły dobrze, ale przy prądach morskich trzeba kojarzyć układ wybrzeży i porę roku.
Karolina, maturzystka z Gdańska
Energetyka i eksport – krótkie pytania, ale wymagają ogólnego zrozumienia gospodarki, nie samych definicji.
Olek, maturzysta z Krakowa
Demografia była przyjazna – piramidy wieku i mediany da się czytać szybko, jeśli masz wprawę.
Magda, maturzystka z Wrocławia
Zadanie o rewitalizacji w mieście okazało się intuicyjne – wystarczyło logicznie powiązać funkcje z przestrzenią.
Paweł, maturzysta z Lublina
Jak się przygotować – szybka strategia pod punktację
Po pierwsze, trenuj serie zadań tematycznych: „Tatry + geologia”, „klimat + prądy”, „hydrologia + energetyka”, „demografia + urbanistyka”. Po drugie, ćwicz czytanie wykresów i map w limicie czasu: zapisuj krótkie, spójne wnioski, podpierając je danymi (wartość, trend, mapa). Po trzecie, w zadaniach obliczeniowych rozpisuj tok: jednostka, przeliczenie, wniosek – nawet przy prostych skalach i wysokościach Słońca.
Podsumowanie – wnioski na rok przygotowań
Ta matura z geografii w naturalny sposób łączyła pracę z mapą, rozumienie procesów i odczytywanie danych statystycznych. Jeśli planujesz swoją sesję, zacznij od bloków o największej „wadze” punktowej (Tatry, hydrologia, gospodarka‑energia), ale nie pomijaj szybkich „łatwych” pozycji (demografia, rewitalizacja, identyfikacje mapowe) – to procentuje w końcowym wyniku. Buduj nawyk: fakt → liczba → wniosek. W tym zadaniu prawie zawsze wystarczy 2–3 zdania z danymi, by zdobyć pełną pulę.
Komentarze
Dodaj komentarz