Matura 2025 – WOS poziom rozszerzony – arkusze maturalne

Egzamin z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym odbył się 13 maja 2025 r. we wtorek o 9:00. Zdający pracowali z jednym arkuszem CKE bez dodatkowych załączników, za to z możliwością użycia kalkulatora prostego. Na rozwiązanie przewidziano 180 minut. Arkusz liczył 21 zadań i dawał łącznie 60 punktów, a na poziomie rozszerzonym nie obowiązywał próg zaliczeniowy.

Spis treści

Matura WOS rozszerzenie – jak uczniowie oceniali poziom trudności?

Zebrałam relacje od maturzystów i nauczycieli prowadzących powtórki. Najczęściej pojawia się opinia, że arkusz był „uczciwy”: bez jednego zabójczego zadania, za to z równym akcentem na analizę danych, pracę z prawem i argumentację. W tym zadaniu znajdziesz wskazówki, jak planować naukę: ucz się czytać wykresy, pracować na przepisach i budować krótką, rzeczową odpowiedź.

„Nie było pułapek, ale trzeba było myśleć. Punkty leżały w interpretacji danych i precyzji pojęć.”
Ania, maturzystka z Warszawy

„Czasowo da się ukończyć, jeżeli od razu grupujesz zadania tematycznie i nie zatrzymujesz się zbyt długo na jednym materiale.”
Bartek, maturzysta z Poznania

Co sprawdzał arkusz? Przegląd typów zadań i punktacji

Normy, stereotypy i stratyfikacja – szybkie punkty na starcie

Na początku pracujesz na tekstach o normach (obyczajowe vs. moralne) i na przykładach stereotypów w reklamie – tu liczy się definicja pojęcia i krótkie uzasadnienie (4 pkt łącznie). Następnie wchodzisz w analizę dwóch wykresów o klasach społecznych (dochód vs. zawód) – wnioski i kontrargumenty dają łącznie 3 pkt. To zestaw z kategorii łatwe/średnie, świetny do rozgrzania.

Kultura i wielokulturowość – tradycje, państwa i mapy

W tym bloku znajdziesz zadania o zwyczajach Kaszub (obrzęd przejścia i lokalizacja regionu) oraz o strukturach językowych Belgii, Szwajcarii i Hiszpanii. Część wymaga dopasowania opisów do mapy i zbudowania argumentu/kontrargumentu wokół federalizmu. Razem 5 pkt do wzięcia, jeśli umiesz łączyć opis z lokalizacją.

NGO i samorząd – od statutu po budżet obywatelski

Tu CKE sprawdza praktykę: rozpoznanie formy prawnej (stowarzyszenie), sens statusu OPP oraz mechanizm budżetu obywatelskiego na przykładzie Warszawy. W tym zadaniu znajdziesz też pytania o kulturę polityczną i nazwy organów (rada – władza uchwałodawcza, prezydent miasta – władza wykonawcza). Razem 5 pkt.

Ustrój, prawo i prawa człowieka – teksty źródłowe pod lupą

Kolejne zadania to praca na aktach prawnych i dokumentach: upadek apartheidu i legitymizacja władzy, analiza przepisów PRL z 1952/1976 (suwerenność narodu, pluralizm), fragmenty konstytucji Francji i porównanie kompetencji z ustrojem RP, a także identyfikacja środków karnych i kwalifikacji czynu. Dalej masz pakty ONZ: różnica ochrony praw I i II generacji oraz rozpoznanie organizacji.

Relacje międzynarodowe i UE – dane, traktaty i mapy

W tym bloku pojawia się geneza zimnej wojny, analiza danych CBOS o poparciu dla NATO, konflikt w Afganistanie oraz zasada głosowania większością kwalifikowaną w Radzie UE wprowadzona traktatem lizbońskim – plus zadanie o formach współpracy państw oznaczonych na mapie. Jeśli ćwiczysz pracę na źródłach i rozumiesz pojęcia, zgarniasz solidną pulę punktów.

Dłuższe formy odpowiedzi – praktyka prawa i systemów wyborczych

„Jako Żaklina Żarocka napisz fragment pisma procesowego – poprzedzający uzasadnienie […] wszczynającego postępowanie przed sądem powszechnym. Pamiętaj o formalnym charakterze pisma […] określ nazwę sądu, wydział, wartość przedmiotu sporu, żądanie i informację o próbie pozasądowej.”

„Scharakteryzuj systemy wyborcze obowiązujące w wyborach do Sejmu RP i w wyborach do Senatu RP oraz sformułuj argumenty i kontrargumenty do tezy: Wybory większościowe mogą lepiej służyć reprezentacji grup mniejszościowych niż wybory proporcjonalne.”

W części dłuższej nie ma wyboru tematu – realizujesz oba zadania. W pierwszym liczy się format pisma (nagłówki, strony, właściwość sądu, wartości i jasno sformułowane żądanie).

W drugim – czysta merytoryka: definicje systemów (proporcjonalny vs. większościowy), elementy techniczne (okręgi, formuła przeliczeniowa, próg, jednomandatowość) oraz wyważona argumentacja.

Czego się spodziewano i co faktycznie się pojawiło na egzaminie?

Uczniowie zwykle przewidują miks zadań: analizy wykresów, krótkiej pracy na aktach prawnych, elementów międzynarodowych i dłuższej wypowiedzi. To się potwierdziło – arkusz łączył dane, prawo i argumentację. Kolejne zadanie będzie dla Ciebie pewnie zaskoczeniem tylko wtedy, gdy nie ćwiczysz wcześniej formatu: krótkie odpowiedzi licz na 2–3 zdania, dłuższe buduj według listy kontrolnej.

„Najbardziej pomogły mi gotowe schematy: jak pisać pismo, jak rozkładać argumenty 1:1.”
Ola, maturzystka z Wrocławia

Jak się przygotować do WOS rozszerzonego – plan w pigułce

Źródła i definicje: powtórz typy norm, legitymizację władzy, systemy wyborcze i podstawowe pojęcia z praw człowieka.
Dane i mapy: trenuj odczyty z wykresów i map; twórz wnioski poparte liczbami.
Prawo w praktyce: przećwicz schemat pisma procesowego – nagłówek, strony, właściwość, żądanie.
Argumentacja: zapisuj po jednym argumencie i kontrargumencie do typowych tez (federalizm, większościowy vs. proporcjonalny).

Podsumowanie: co wyniesiesz z analizy arkusza WOS?

Najważniejsze wnioski są dwa: po pierwsze, WOS rozszerzony premiuje rzetelną technikę pracy na źródłach; po drugie, stabilny wynik budujesz sumą drobnych decyzji: krótko, konkretnie, na pojęciach. Wejdź w egzamin z planem: najpierw szybkie punkty z norm i stereotypów, potem dane i prawo, a na końcu dłuższe formy. Dzięki temu zachowasz tempo i kontrolę, niezależnie od poziomu szczegółowości materiałów w arkuszu.