Inżynieria bezpieczeństwa i inżynieria bezpieczeństwa powietrznego – gdzie studiować, jak się dostać i jaką karierę wybrać?

Jeśli po maturze szukasz kierunku technicznego, ale nie chcesz zamykać się wyłącznie w projektowaniu maszyn, budownictwie czy informatyce, inżynieria bezpieczeństwa jest jedną z tych propozycji, którym warto przyjrzeć się dokładniej. Łączy nauki inżynieryjne z analizą ryzyka, ochroną ludzi i infrastruktury, zarządzaniem kryzysowym, BHP, ochroną przeciwpożarową, a na części uczelni również z systemami bezzałogowymi, obronnością lub cyberbezpieczeństwem. Sprawdziłam aktualne oferty uczelni i od razu uprzedzę Cię przed częstym błędem: nie jest to kierunek dostępny wyłącznie w szkołach wojskowych. Oferta jest dziś znacznie szersza, a program może mocno różnić się w zależności od uczelni.

Osobną ścieżką jest inżynieria bezpieczeństwa powietrznego. To znacznie bardziej wyspecjalizowane studia wojskowe, prowadzone przez Lotniczą Akademię Wojskową w Dęblinie. Jeżeli myślisz o karierze oficera, systemach obrony powietrznej, rozpoznaniu przestrzeni powietrznej i dowodzeniu, właśnie tę propozycję powinieneś porównać z wojskową inżynierią bezpieczeństwa w innych akademiach. Poniżej zebrałam różnice między studiami cywilnymi i wojskowymi, stopnie kształcenia, tryby studiów, przykładowe specjalności oraz najważniejsze informacje o rekrutacji i pracy po dyplomie. Pamiętaj tylko, że limity miejsc, przeliczniki matur i uruchamiane specjalności mogą zmieniać się w kolejnych naborach.

Czym właściwie jest inżynieria bezpieczeństwa?

Najprościej: to kierunek, na którym uczysz się rozpoznawać zagrożenia, oceniać ryzyko i projektować rozwiązania ograniczające skutki awarii, katastrof, wypadków oraz innych sytuacji niebezpiecznych. W programach pojawiają się między innymi matematyka, fizyka, mechanika, materiałoznawstwo, analiza ryzyka, bezpieczeństwo maszyn i instalacji, ergonomia, prawo, ochrona infrastruktury, zarządzanie kryzysowe i ratownictwo. Zakres zależy jednak od profilu uczelni.

Dobry przykład daje Politechnika Świętokrzyska. Na studiach I stopnia prowadzi zakresy: bezpieczeństwo pracy i transportu, inżynieria bezpieczeństwa wewnętrznego, przemysłowe systemy bezpieczeństwa oraz kryminologia i kryminalistyka. Z kolei Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego wskazuje specjalizacje BHP, zagrożenia hydrologiczne oraz pomoc humanitarną i rozwojową. Widzisz więc, że pod tą samą nazwą mogą kryć się dość różne ścieżki zawodowe. Informacje te pochodzą z aktualnych opisów programów obu uczelni.

Na jakich uczelniach można studiować inżynierię bezpieczeństwa?

W aktualnych zestawieniach rekrutacyjnych pojawia się 12 publicznych uczelni prowadzących kierunek pod nazwą „inżynieria bezpieczeństwa”. Zestawienia wskazują 11 ofert I stopnia, 7 ofert II stopnia i jedną ścieżkę jednolitych studiów magisterskich; studia stacjonarne występują na wszystkich uczelniach z zestawienia, a niestacjonarne na części z nich. To dobry punkt orientacyjny, ale przed rejestracją zawsze sprawdź bieżący nabór w systemie IRK konkretnej szkoły.

• Akademia Wojsk Lądowych imienia generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu – cywilne studia stacjonarne I stopnia: 7 semestrów, tytuł inżyniera. Aktualnie wskazywane specjalności to systemy bezzałogowe oraz inżynieria bezpieczeństwa technicznego. Uczelnia prowadzi również wojskową ścieżkę jednolitych studiów magisterskich.
• Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego w Warszawie – kierunek prowadzony przez Wydział Mechatroniki, Uzbrojenia i Lotnictwa. W katalogu WAT widnieją studia I stopnia oraz programy wojskowe i magisterskie; w programach pojawiają się m.in. inżynieria bezpieczeństwa technicznego oraz bezpieczeństwo publiczne.
• Akademia Pożarnicza w Warszawie – dla osób cywilnych studia I stopnia są stacjonarne i niestacjonarne, trwają 8 semestrów i kończą się tytułem inżyniera. Uczelnia publikuje również programy II stopnia, a dla strażaków w służbie kandydackiej prowadzi jednolite studia magisterskie.
• Politechnika Śląska – studia I i II stopnia, w ofercie stacjonarnej i niestacjonarnej. Na I stopniu kształcenie prowadzone jest m.in. w ścieżkach BHP oraz bezpieczeństwa publicznego i zarządzania kryzysowego, natomiast na II stopniu dochodzi m.in. cyberbezpieczeństwo.
• Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie – studia inżynierskie I stopnia o profilu praktycznym; dostępność II stopnia i trybu niestacjonarnego warto weryfikować w bieżącej rekrutacji.
• Politechnika Świętokrzyska w Kielcach – stacjonarne studia I stopnia, 7 semestrów. Zakresy: bezpieczeństwo pracy i transportu, inżynieria bezpieczeństwa wewnętrznego, przemysłowe systemy bezpieczeństwa, kryminologia i kryminalistyka.

• Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie – stacjonarne studia I stopnia, 7 semestrów, tytuł inżyniera. Specjalizacje w programie to BHP, zagrożenia hydrologiczne oraz pomoc humanitarna i rozwojowa.
• Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu – stacjonarne studia I stopnia trwające 3,5 roku oraz II stopnia trwające 1,5 roku. Na II stopniu uczelnia wymienia bezpieczeństwo ekologiczne oraz BHP.
• Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie – w zestawieniach kierunku widnieją studia I i II stopnia, stacjonarne i niestacjonarne. Przed wyborem specjalności sprawdź aktualny program dla swojego rocznika.
• Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie – w aktualnych zestawieniach kierunek występuje na II stopniu, w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym. To ważne, jeśli szukasz kontynuacji po inżynierskim I stopniu.
• Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki – stacjonarne studia I stopnia trwające 3,5 roku. Uczelnia mocno akcentuje analizę ryzyka, bezpieczeństwo pracy, infrastruktury i współpracę z przemysłem.
• Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie – oferta bezpieczeństwa została rozwinięta w kierunku „Inżynieria w bezpieczeństwie i obronności”: I stopień inżynierski, stacjonarnie 7 semestrów i niestacjonarnie 8 semestrów. Ponieważ nazwa różni się od klasycznej „inżynierii bezpieczeństwa”, traktowałabym ją jako kierunek blisko pokrewny, a nie automatycznie jako ten sam program.

Gdzie studiować inżynierię bezpieczeństwa powietrznego?

Tu lista jest zdecydowanie krótsza. Inżynierię bezpieczeństwa powietrznego prowadzi Lotnicza Akademia Wojskowa w Dęblinie. Według oficjalnego opisu LAW są to wojskowe, stacjonarne, jednolite studia magisterskie o profilu praktycznym. Program obejmuje 10 semestrów, a absolwent uzyskuje tytuł magistra inżyniera oraz, po spełnieniu wymagań wojskowych i zdaniu egzaminu oficerskiego, stopień podporucznika.

Uczelnia wskazuje specjalność wojskową związaną z przeciwlotniczymi zestawami rakietowymi i obszarem C2, czyli Command and Control. W programie są zagadnienia dotyczące oceny zagrożeń powietrznych, systemów rozpoznania przestrzeni powietrznej, obrony przeciwlotniczej, dowodzenia oraz praktyk w jednostkach wojskowych. To nie jest więc „lotnicza odmiana BHP”, lecz kierunek przygotowujący przede wszystkim do służby oficerskiej w systemie obrony powietrznej.

Studia dzienne, zaoczne, inżynierskie czy magisterskie?

Jeśli jesteś tegorocznym maturzystą, najczęściej będziesz wybierać studia I stopnia inżynierskie. Zwykle trwają 7 semestrów, czyli 3,5 roku. Wyjątkiem jest m.in. cywilna inżynieria bezpieczeństwa w Akademii Pożarniczej, gdzie program I stopnia trwa 8 semestrów. Nie są to typowe studia licencjackie: podstawową kwalifikacją po I stopniu jest tytuł inżyniera.

Po I stopniu możesz kontynuować naukę na studiach II stopnia, najczęściej trwających 1,5 lub 2 lata, jeśli dana uczelnia ma je w ofercie. Osobną kategorię stanowią jednolite studia magisterskie o charakterze wojskowym lub służbowym. W LAW na inżynierii bezpieczeństwa powietrznego jest to 10 semestrów. Akademia Pożarnicza prowadzi jednolite studia magisterskie dla strażaków w służbie kandydackiej, a AWL ma wojskową ścieżkę jednolitych studiów magisterskich z inżynierii bezpieczeństwa.

Jak wygląda rekrutacja na inżynierię bezpieczeństwa?

W przypadku studiów cywilnych najważniejsza jest matura. W zależności od uczelni liczą się przede wszystkim matematyka, fizyka, chemia, informatyka, język obcy, a czasem także biologia lub WOS. Na przykład SGGW jako główną grupę uwzględnia chemię, fizykę albo matematykę, a dodatkowo m.in. informatykę, język obcy lub WOS. Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie przy pokrewnym kierunku „Inżynieria w bezpieczeństwie i obronności” bierze pod uwagę język obcy oraz jeden z wybranych przedmiotów, m.in. matematykę, fizykę, informatykę, chemię, biologię, geografię lub historię.

Jeżeli celujesz w uczelnię wojskową, sama matura nie wystarczy. Dochodzą wymagania wynikające z rekrutacji do służby wojskowej, w tym ocena predyspozycji i sprawności oraz wymagania zdrowotne. W przypadku LAW rekrutacja na studia wojskowe obejmuje także element dotyczący znajomości języka angielskiego. Dlatego przygotowanie zacznij wcześniej niż kolega, który składa dokumenty wyłącznie na kierunek cywilny.

Które przedmioty maturalne warto zdawać rozszerzone?

Jeśli jeszcze możesz świadomie zaplanować rozszerzenia, w pierwszej kolejności sprawdziłabym matematykę, fizykę i informatykę. Nie dlatego, że każda uczelnia wymaga dokładnie tego samego zestawu, ale dlatego, że te przedmioty otwierają najwięcej technicznych wariantów. Nie ucz się jednak „pod nazwę kierunku”. Najpierw wybierz 3–4 uczelnie, a potem porównaj ich aktualne wzory przeliczania punktów.

„Najbardziej zaskoczyło mnie to, że na jednej uczelni liczyła się przede wszystkim matematyka, a na innej mogłam wykorzystać też informatykę. Dopiero wtedy zrozumiałam, że samo sprawdzenie progu z poprzedniego roku niewiele daje bez poznania przelicznika”.

Ania, maturzystka z Warszawy

Jaki jest profil idealnego kandydata?

Nie musisz marzyć o mundurze. Na cywilnej inżynierii bezpieczeństwa przyda Ci się przede wszystkim techniczne myślenie, cierpliwość do analizy przyczyn i skutków oraz odpowiedzialność. Jeśli lubisz rozwiązywać problemy, zastanawiasz się „co może pójść źle?” i jednocześnie szukasz sposobu, jak temu zapobiec, program powinien być dla Ciebie naturalny.

„Myślałem, że bezpieczeństwo oznacza głównie służby mundurowe. Dopiero przy porównywaniu programów zobaczyłem analizę ryzyka, systemy przemysłowe, BHP i infrastrukturę. To znacznie bardziej techniczny kierunek, niż zakładałem”.

Kuba, maturzysta z Poznania

Jeżeli wybierasz ścieżkę wojskową, do tej listy dopisz gotowość do pracy w strukturze hierarchicznej, sprawność fizyczną, odporność na stres i akceptację obowiązków wynikających ze służby. W inżynierii bezpieczeństwa powietrznego ważne są także zainteresowanie techniką wojskową, systemami dowodzenia i obroną przeciwlotniczą.

Czego nauczysz się na studiach?

W pierwszych semestrach spodziewaj się przedmiotów podstawowych i technicznych. Na przykład UPWr wymienia matematykę, fizykę, elektrotechnikę, chemię, informatykę, mechanikę płynów czy rysunek techniczny, a później m.in. konstrukcję maszyn, termodynamikę, zagrożenia środowiskowe, organizację ratownictwa, modelowanie zagrożeń i analizę ryzyka. To dobry obraz tego, dlaczego w nazwie kierunku znajduje się słowo „inżynieria”.

Na AWL specjalność systemy bezzałogowe obejmuje budowę i eksploatację systemów powietrznych, lądowych i wodnych, systemy sterowania, analizę ryzyka oraz zasady bezpiecznej eksploatacji. Z kolei Politechnika Śląska łączy ocenę ryzyka z bezpieczeństwem maszyn, procesów i instalacji przemysłowych, ochroną przeciwpożarową oraz zarządzaniem ludźmi w działaniach na rzecz bezpieczeństwa. Program powinieneś więc wybierać tak samo uważnie jak samą uczelnię.

Czy inwestycje w obronność zwiększają atrakcyjność kierunku?

To jeden z powodów, dla których o studiach związanych z bezpieczeństwem i obronnością mówi się dziś częściej, ale nie sprowadzałabym perspektyw wyłącznie do wojska. Nowe programy pojawiają się także na uczelniach cywilnych. Dobrym przykładem jest uruchomiona przez Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie inżynieria w bezpieczeństwie i obronności, obejmująca m.in. systemy bezzałogowe, ochronę infrastruktury krytycznej i zarządzanie ryzykiem.

Z punktu widzenia kandydata ważniejsze od chwilowej popularności jest to, że kompetencje z analizy ryzyka, bezpieczeństwa technicznego, ochrony infrastruktury, BHP czy systemów bezzałogowych mogą być wykorzystywane zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym. Rozwój przemysłu obronnego poszerza katalog potencjalnych pracodawców, lecz nie daje automatycznej gwarancji zatrudnienia po samym dyplomie.

Rynek pracy po inżynierii bezpieczeństwa w Polsce

Po cywilnej ścieżce możesz szukać pracy w zakładach przemysłowych, energetyce, transporcie, firmach infrastrukturalnych, administracji, jednostkach ochrony przeciwpożarowej, działach BHP, konsultingu, centrach badawczo-rozwojowych i przedsiębiorstwach związanych z technologiami bezpieczeństwa. Akademia Pożarnicza wymienia m.in. cywilne stanowiska w jednostkach PSP, administrację publiczną, biura projektowe i konsultingowe, zakłady przemysłowe oraz zakładowe straże pożarne. Politechnika Krakowska wskazuje z kolei m.in. role inżyniera bezpieczeństwa pracy, audytora bezpieczeństwa, menedżera ryzyka czy konsultanta ds. zarządzania kryzysowego.

Jeżeli wybierzesz specjalizację z systemów bezzałogowych, dochodzą branże korzystające z dronów: monitoring, energetyka, geodezja, sektor technologiczny i przemysł obronny. Jeśli wybierzesz bezpieczeństwo ekologiczne, bliżej Ci będzie do monitoringu środowiska, oceny ryzyka i przeciwdziałania skutkom awarii. Inżynieria bezpieczeństwa nie prowadzi więc do jednego zawodu. Jej zaletą jest szerokość, ale właśnie dlatego podczas studiów warto zbudować konkretną specjalizację.

„Dla mnie kluczowe było pytanie nie o to, czy po kierunku jest praca, tylko jaka praca. Gdy zobaczyłam różnice między BHP, bezpieczeństwem ekologicznym i systemami bezzałogowymi, łatwiej było mi wybrać uczelnię”.

Ola, maturzystka z Wrocławia

Jak wygląda praca po inżynierii bezpieczeństwa powietrznego?

W przypadku LAW ścieżka jest znacznie bardziej określona. Oficjalny opis kierunku mówi o przygotowaniu podchorążych do pracy w jednostkach wojsk obrony przeciwlotniczej i na stanowiskach dowodzenia w Systemie Obrony Powietrznej RP. Absolwent ma być przygotowany do planowania i organizowania systemów dowodzenia, oceny zagrożeń z powietrza oraz pracy z systemami rozpoznania i obrony przeciwlotniczej. To kierunek dla osoby, która świadomie wybiera karierę wojskową, a nie jedynie interesuje się lotnictwem.

Jak wybrać uczelnię, żeby później nie żałować?

Najpierw odpowiedz sobie, co rozumiesz przez „bezpieczeństwo”. Jeśli najbardziej interesują Cię maszyny, instalacje i przemysł, szukaj programu technicznego. Jeżeli widzisz siebie w ochronie przeciwpożarowej i ratownictwie, porównaj ofertę Akademii Pożarniczej. Jeśli ciągnie Cię do dronów, sprawdź AWL. Gdy interesuje Cię obrona powietrzna i kariera oficera, LAW będzie kategorią samą w sobie.

1. Sprawdź poziom i tryb: I stopień, II stopień czy jednolite magisterskie; stacjonarne czy niestacjonarne.
2. Porównaj program od trzeciego lub piątego semestru, bo wtedy najlepiej widać różnice między specjalnościami.
3. Sprawdź praktyki, laboratoria i partnerów przemysłowych.
4. Przelicz własne wyniki maturalne według wzoru każdej uczelni.
5. Na kierunkach wojskowych przeczytaj osobno wymagania dotyczące zdrowia, sprawności, kwalifikacji i zobowiązań związanych ze służbą.

Czy warto studiować inżynierię bezpieczeństwa?

Moim zdaniem warto rozważyć ten kierunek, jeśli chcesz łączyć technikę z praktycznym rozwiązywaniem problemów dotyczących ludzi, infrastruktury i organizacji. Nie wybierałabym go jednak wyłącznie dlatego, że „bezpieczeństwo jest teraz modne”. Znacznie rozsądniej wybrać program, który daje Ci konkretny techniczny warsztat: analizę ryzyka, pracę z systemami przemysłowymi, modelowanie zagrożeń, systemy bezzałogowe, ochronę przeciwpożarową lub bezpieczeństwo infrastruktury.

Jeśli jesteś jeszcze przed maturą, zrób dziś jedną rzecz: wybierz trzy uczelnie z powyższej listy i porównaj ich programy, przedmioty rekrutacyjne oraz specjalności. Sama nazwa kierunku nie powie Ci, czy za trzy i pół roku będziesz bliżej technologii dronowych, BHP, przemysłu, ratownictwa czy infrastruktury krytycznej. Właśnie ta różnorodność jest największą zaletą inżynierii bezpieczeństwa, ale też pułapką dla kandydatów, którzy czytają wyłącznie nazwę kierunku.