Matura 2025 – Chemia poziom rozszerzony – arkusze maturalne

Egzamin rozszerzony z chemii odbył się 16 maja 2025 r. o godz. 9:00. Rozwiązywałaś/rozwiązywałeś jeden arkusz egzaminacyjny, a dodatkowo na sali dostępna była broszura z wybranymi wzorami i stałymi fizykochemicznymi. Na pracę przewidziano 180 minut. Arkusz liczył 29 zadań, a maksymalny wynik to 60 punktów. Jako przedmiot dodatkowy nie wymagał progu zaliczeniowego. Dozwolone: kalkulator naukowy, linijka, wspomniana broszura.

Spis treści

Matura z chemii rozszerzonej – jak uczniowie oceniali poziom trudności

Piszę ten artykuł z myślą o Tobie – tegorocznym maturzyście, który chce szybko zrozumieć, czego można się spodziewać. Z rozmów z ubiegłorocznymi zdającymi wynika, że arkusz oceniano jako „zbalansowany”: część zadań dawała pewne punkty przy solidnych podstawach, a bloki obliczeniowe i interpretacje wykresów wymagały spokojnej pracy.

Trygonometria w chemii nie występuje, ale skojarzenia z matematyką wróciły przy kinetyce i równowagach

– powiedziała Ania, maturzystka z Warszawy

Najwięcej czasu zjadło mi zadanie z szybkością reakcji, ale rachunkowo było fair

– dodał Kamil, maturzysta z Katowic

Jakie typy zadań pojawiły się najczęściej – szybki przewodnik po grupach

Struktura atomu i jądro – krótkie, ale punktujące

W tym zadaniu znajdziesz identyfikację pierwiastków po konfiguracjach elektronowych oraz prostą analizę reakcji jądrowych. To dobry start: czytelna notacja, liczby kwantowe i podstawowa wiedza o stosunku neutronów do protonów. Zdecydowanie z kategorii „rozgrzewka”, jeśli ćwiczysz notacje i symbole jonów.

Nieorganiczna i analityczna – tlenki, halogeny, roztwory

Tu dominowały krótkie sprawdziany rozumienia reakcji: tlenek jodu(V) z wodą i z tlenkiem węgla(II), obliczenia prowadzące do wzoru empirycznego/rzeczywistego, a także międzyhalogenki z akcentem na zapis jonowo‑elektronowy i model VSEPR. Kolejne zadanie będzie dla Ciebie pewnie zaskoczeniem tylko wtedy, gdy rzadko trenujesz analizę doświadczeń: identyfikacja wodorotlenków oraz prosta termiczna przemiana i roztwarzanie w zasadowym nadmiarze.

Stechiometria, kinetyka i równowagi – najwięcej „mięsa” obliczeniowego

Blok rachunkowy to m.in. przeliczenia związane z otrzymywaniem bromowodoru, krótkie zapisy jonowe dla reakcji metali z kwasami oraz dwuczęściowe zadanie z kinetyki gazowej. W tym zadaniu znajdziesz wykresy szybkości od stężenia, wyznaczysz rzędy reakcji, stałą szybkości oraz szybkość w zadanej chwili – wymaga to spokojnego czytania osi i jednostek. Do tego równowagi kwasowo‑zasadowe (sole fosforanowe), wyliczenie pH słabego układu amonowego i stała równowagi syntezy amoniaku na podstawie spadku ciśnienia.

Elektrochemia i termochemia – pojedyncze, konkretne punkty

Zadania z półogniwami wymagały poprawnego wyboru kierunku reakcji i zapisu schematu ogniwa, a fragment o LPG – przeliczeń energii spalania przy znanej gęstości i składzie mieszaniny oraz prostego porównania emisji. To nie są pułapki: ważne, byś trzymał się jednostek i czytał dane tabelaryczne.

Organiczna i polimery – od addycji po redukcje NaBH₄

Na chemii organicznej sprawdzano znajomość reguły Markownikowa oraz jej odstępstwa (hydroboracja–utlenianie), mechanizmy reakcji p‑ksylenu z bromem (rodnikowo pod światłem i elektrofilowo z Fe), redukcje grup karbonylowych borowodorkiem sodu, a także wybrane własności estrów, enancjomerów kwasu mlekowego i budowę PLA. W tym zadaniu znajdziesz też elementy stereochemii (kiedy tworzy się mieszanina enancjomerów) oraz pracę ze wzorami szkieletowymi na przykładzie feksofenadyny.

Związki naturalne i cukry – funkcjonalne testy w praktyce

Część biochemiczna to oktopamina (kwasowość grup –OH, reakcje z HCl i FeCl₃, przemiana z HNO₂ prowadząca do powstania gazu o określonej masie molowej oraz produktu reagującego z kompleksem miedzi) oraz proste rozpoznawanie pentoz i anomerów wśród podanych monosacharydów. To dobre zadania do „dopisania” punktów przy uważnym czytaniu warunków.

Czy były tematy do wyboru i jakie były wytyczne w poleceniach?

W tym arkuszu nie wybierasz „tematów” – rozwiązujesz pełny zestaw zadań 1–29. Wytyczne powtarzały się w przewidywalny sposób: zapisz równanie (czasem w formie jonowo‑elektronowej lub jonowej skróconej), oblicz wielkość (z jednostkami), uzasadnij w jednym–dwóch zdaniach, narysuj schemat lub wskaż mechanizm. Dzięki temu łatwo zorganizować pracę: najpierw krótkie, pewne punkty, później dłuższe rachunki i interpretacje wykresów.

Co zapowiadali nauczyciele, co przewidywali uczniowie i co faktycznie było

Uczniowie spodziewali się standardów: równowag kwasowo‑zasadowych, obliczeń stechiometrycznych, choćby jednego zadania z kinetyki, porcji elektrochemii oraz organicznej z akcentem na mechanizmy. To się potwierdziło. Zaskoczeniem bywała dla części osób rozbudowana interpretacja wykresów w kinetyce i precyzja zapisu jonowo‑elektronowego. „Liczyłam na więcej typowych zadań z miareczkowania, a tu pojawiła się energia spalania LPG” – mówi Ola, maturzystka z Poznania. „Organiczna poszła mi sprawnie, ale pomyliłem jednostki przy obliczaniu stałej szybkości, więc uciekły punkty” – przyznaje Michał, maturzysta z Gdańska.

Strategia 180 minut – jak rozłożyć siły, żeby nie tracić punktów

Zacznij od prostych zadań jakościowych i krótkich rachunków: konfiguracje elektronowe, reakcje w roztworach, krótkie zapisy jonowe. Potem przejdź do średnich trudności (równowagi, pH, proste bilanse w organicznej), a na końcu zostaw bloki obliczeniowe i wykresy z kinetyki. Prowadź obliczenia czytelnie, każdą wielkość podpisuj jednostką, wynik końcowy wyróżnij. W zadaniach z mechanizmem dopisz warunki (światło, Fe, środowisko), w VSEPR narysuj wolne pary, a w redoksie wskaż, które gatunki ulegają utlenieniu i redukcji.

Na co uważać, żeby nie stracić „łatwych” punktów – kontrolna lista

Nie pomijaj formy zapisu: gdy polecenie wymaga „jonowo‑elektronowego”, nie wystarczy cząsteczkowy.
W kinetyce sprawdzaj oś i jednostki – zły odczyt daje błąd rzędów reakcji.
Przy pH uważaj na przybliżenia i stałe – sprawdzaj, czy wynik pasuje do barwy wskaźnika.
W organicznej dopisuj mechanizm i warunki (światło, katalizator, zasada/kwas) – to często osobne punkty.
W elektrochemii rysuj strzałki przepływu elektronów i pamiętaj o znakach elektrod.

Podsumowanie SEO: jak wykorzystać wnioski z poprzedniego roku na Twoją korzyść

Jeśli chcesz podnieść wynik, zrób próbę generalną w domu: odłóż 180 minut, poćwicz czytanie wykresów kinetycznych i zapisy jonowo‑elektronowe bez zaglądania do notatek. Skonstruuj własne „mini‑arkusze” z pięciu tematów: równowagi kwasowo‑zasadowe, pH i wskaźniki, redoks w roztworach, mechanizmy organiczne oraz krótkie identyfikacje w stylu analityki. Po każdej sesji rób audyt błędów – wypisz, co wynikało z pośpiechu (brak jednostki, niedopisane warunki), a co z braku treści. Ten zwyczaj obcina straty i dodaje pewności, gdy na egzaminie trafisz na podobny układ zadań. A najważniejsze: trzymaj tempo, ale dawkuj siły – to maraton z wieloma sprintami, nie wyścig na jednym odcinku.