Matura 2025 – Historia poziom rozszerzony – arkusze maturalne

Egzamin z historii na poziomie rozszerzonym odbył się 19 maja 2025 r. o godz. 9:00. Do rąk dostaliście jeden arkusz (34 strony) z materiałami źródłowymi – tekstami, mapami i fotografiami – bez osobnych dodatków. Na rozwiązanie przeznaczono 180 minut, maksymalnie 60 punktów. To przedmiot dodatkowy, więc bez progu zaliczeniowego; liczy się wynik do rekrutacji. Własnych pomocy nie przewidziano – pracujesz długopisem i na źródłach z arkusza.

Spis treści

Matura z historii rozszerzonej – jak wyglądał arkusz i co sprawdzał?

Piszę ten przewodnik tak, jak opowiadam uczniom przed egzaminem: krótko, konkretnie i z myślą o strategii. W tym zadaniu znajdziesz przede wszystkim pracę ze źródłami: krótkie pytania wymagające decyzji P/F, przyporządkowania nazw, osadzenia wydarzeń w kontekście, a także krótkich wyjaśnień przyczynowo‑skutkowych.

Druga część to wypracowanie – jedna z trzech propozycji, które sprawdzają umiejętność budowania tezy, wyboru argumentów i syntetyzowania faktów.

Czy ten arkusz był trudniejszy czy łatwiejszy?

Opinie, które zebrałam, są wyważone. Dla wielu zdających przewidywalne okazały się krótkie rozpoznania (styl architektoniczny, lokacja na prawie niemieckim, totalitaryzmy), a większą koncentrację wymagały zadania porównujące i oparte na dwóch źródłach.

Kolejne zadanie będzie dla Ciebie pewnie zaskoczeniem, jeśli rzadziej ćwiczysz interpretację rycin propagandowych i medali – tam liczy się kontekst, data i uważne czytanie symboli. Najwięcej czasu tradycyjnie pochłania wypracowanie, ale to również szansa na szybkie punkty, jeśli przygotujesz gotowy schemat argumentacji.

Jakie były rodzaje zadań – zestaw bloków tematycznych

Starożytność (1–3) – 5 pkt. W tym pakiecie pracujesz z obyczajami i religią Egiptu (naczynia, sens praktyk), z Areopagiem i reformami w Atenach oraz z rozpoznaniem funkcji i stylu budowli grecko‑rzymskiej. To dobry moment na „szybkie punkty” z ikonografii i podstaw ustroju.
Średniowiecze (4–8) – 9 pkt. Zadania o zakonach proszą o identyfikację po regule i działalności; część polska dotyczy układu lokacyjnego, walk z Zakonem i stylów architektonicznych w świątyniach. W tym zadaniu znajdziesz też pracę na dynastii i relikwiach – bez dat, ale z silnym kontekstem źródłowym.
Nowożytność (9–11) – 7 pkt. Tolerancja wyznaniowa w okresie bezkrólewia, traktat kończący wojny z Imperium Osmańskim i trzy konstytucje (przyporządkowanie państw, wskazanie najstarszej). Tu liczy się porównywanie brzmienia zapisów i osadzanie ich w epokach.
XIX wiek i początek XX wieku (12–18) – 13 pkt. Bank Polski i emisja banknotów, rewolucja przemysłowa (skąd niechęć do maszyn), powstanie narodowe (herb, terytoria, postacie), „głód bawełniany” w Brytanii, idee socjalistyczne na tle dążeń niepodległościowych, ruch sufrażystek oraz interpretacja rysunku z 1919 roku. Dużo krótkich wniosków, ale ważna dokładność.
II Rzeczpospolita – ustrój i gospodarka (19–23) – 7 pkt. Zastosowanie przepisów konstytucji, nazwanie totalitaryzmów, kluczowe inwestycje i nazwisko ekonomisty, armia polska w ZSRR na mocy porozumienia oraz rozpoznanie stylu w sztuce. To obszar, w którym pomaga porządek chronologiczny i skojarzenie faktów.
Droga do 1989 roku (24) – 4 pkt. Dwa spojrzenia na Okrągły Stół (porównanie – podobieństwo i różnica) oraz wskazanie kraju, gdzie w 1989 r. doszło do krwawego obalenia dyktatury. Tu przydaje się umiejętność ważenia ocen i precyzja przykładu.

Tematy do wyboru – pełne polecenie i wytyczne do wypracowania

W arkuszu pojawiły się trzy tematy – wybierasz jeden i piszesz minimum 300 wyrazów. Poniżej cytuję dokładnie polecenia:

Władysław Jagiełło był najwybitniejszym władcą Polski z dynastii Jagiellonów. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty: militarny, ustrojowy i społeczno‑gospodarczy.

Lata 1871–1914 są niesłusznie określane jako belle époque (piękna epoka). Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty: polityczny, społeczno‑gospodarczy i kulturowy.

Rok 1956 był przełomem w systemie komunistycznym. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji wydarzenia z trzech wybranych państw bloku komunistycznego.

Wytyczne do każdej opcji są analogiczne: zajmij jasne stanowisko (teza), dobierz przykłady z różnych sfer, prowadź argumentację logiczną i zakończ syntetycznym wnioskiem. Zadbaj o minimum 300 wyrazów, spójny układ (wstęp–rozwinięcie–zakończenie) i poprawność językową. W tym zadaniu sprawdza się wcześniej przygotowany szkielet: definicja/teza → 3 filary argumentacji → kontrprzykład lub dopowiedzenie → puenta.

Czego spodziewali się uczniowie i co faktycznie się pojawiło?

Najczęściej typowano: rozpoznania stylów, krótkie analizy konstytucji i dokumentów dyplomatycznych, powstania narodowe oraz zadania z II RP. To się sprawdziło. Zaskoczeniem dla części osób była rozbudowana interpretacja grafiki z 1919 r. i konieczność porównania dwóch ocen Okrągłego Stołu – tutaj pomaga wcześniejsze ćwiczenie „dwugłosu” (plusy i ograniczenia w jednym akapicie).

Głosy z sali – krótkie wypowiedzi maturzystów

Najwięcej punktów do wzięcia było w krótkich rozpoznaniach – lokacja, style, totalitaryzmy. Trzeba tylko pisać konkretnie.
Ania, maturzystka z Warszawy

Rysunek z 1919 roku mnie przytrzymał, ale jak rozpisałem tło po traktacie pokojowym, poszło gładko.
Michał, maturzysta z Poznania

Wypracowanie zrobiłam z Jagiełły – wcześniej ułożyłam sobie trzy filary argumentów, więc zostało tylko uzupełnić przykładami.
Karolina, maturzystka z Gdańska

Porównanie dwóch ocen Okrągłego Stołu da się zrobić szybko, jeśli z góry wiesz, gdzie wpiszesz podobieństwo i różnicę.
Olek, maturzysta z Krakowa

Podsumowanie – jak zaplanować naukę pod ten arkusz

Żeby wykorzystać potencjał punktów, trenuj seriami: „starożytność + średniowiecze (ikonografia)”, „nowożytność (akty prawne)”, „XIX–XX wiek (gospodarka, ruchy społeczne)”, „II RP (ustrój, gospodarka)”, „1989 (oceny i porównania)”.

W zadaniach źródłowych ćwicz schemat: cytat → wniosek → kontekst. W wypracowaniu trzymaj się układu: teza i mapa argumentów, trzy akapity dowodzenia, krótkie podsumowanie. W tym zadaniu często wygrywa klarowność: krótkie zdania, konkretne daty, nazwy własne i porządek wypowiedzi.