Dobrze znany Ci zapewne z lat dzieciństwa autor bajek H. Ch. Andersen powiedział kiedyś, że “Podróżować to żyć”. Już te słowa wskazują na szczególne powiązania tematu ludzkiego życia i podróży. Całe nasze życie bardzo często jest porównywane właśnie do takiej jednej wielkiej podróży. A ludzie nieustannie są jej uczestnikami i jako podróżnicy są w drodze i dążą do obranego wcześniej przez siebie celu, który w przyszłości zakończy ich wyprawę.
- W związku z dużą reprezentatywnością tego motywu jest on często używany w utworach literackich. Autorzy kreują swoich bohaterów, jako niestrudzonych podróżników, biorących udział w długich wyprawach.
- Postawienie ich w takich sytuacjach umożliwia wieloaspektowe ich scharakteryzowanie i przedstawienie ich cech, które często, wraz z upływem czasu i z biegiem podróży zmieniają się i ewoluują.
- Często wskazuje się, że podróż może całkowicie odmienić człowieka i sprawić, że inaczej spojrzy on na całe swoje dotychczasowe życie.
W tej lekcji zapraszam Cię w takim razie na niezwykłą podróż po utworach literackich w poszukiwaniu ich sensu i zastosowanych motywów.
Jednak na początek obejrzyj krótki filmik, który wprowadzi Cię w omawianą tematykę:
Biblia
Już w samej Świętej Księdze można zaobserwować ten motyw literacki. W Nowym Testamencie ukazana jest zapewne znana wszystkim wędrówka Żydów, którą dowodził Mojżesz. Ich wyprawa prowadziła z Egiptu do Ziemi Obiecanej. Ludzie dążyli do miejsca, które miało ich uchronić i być dla nich ocaleniem. W tym utworze wyprawa jest symbolem wyzwolenia, nadziei na nową, lepszą przyszłość w krainie, która ma być pełna dostatku i szczęścia.
A. Mickiewicz “Sonety krymskie”
Tutaj także nasz wieszcz narodowy korzysta z motywu podróży i kreuje bohatera cyklu swoich sonetów, na wzór pielgrzyma, wędrowca, który przemierza tereny położone na wschodzie. Ta podróż ma na celu zobaczenie nowych miejsc, poznanie obcej dotąd kultury, wzbogacenie swojej wiedzy o nieodkrytych wcześniej miejscach. Pielgrzym podziwia piękno orientalnej przyrody, zachwyca się naturą i bogactwem widzianych zabytków. Ta wędrówka, bo obcych terenach wyzwala w nim poczucie tęsknoty za ojczyzną, budzi w bohaterze nostalgię i nastrój sprzyjający refleksji.
J. Słowacki “Smutno mi Boże”
Podmiot liryczny, bohater tego wiersza to osoba smutna, tęskniąca za miejscem, z którego wyruszyła. To tułacz, który skazany jest na życie z daleka od rodziny, miejsca, gdzie się urodził, wszędzie czuje się obco i marzy do powrocie do znajomych stron. To podróżnik strudzony w swojej drodze, bardzo wrażliwy, niekryjący się w ukazywaniu żalu związanego ze swoją sytuacją. To wygnaniec skazany na tułaczkę, bezradny, samotny i cierpiący z tego powodu. Jednak mimo wszystko zwraca się do Boga i wyraża ku niemu swoje pragnienia i smutek.
Homer “Odyseja”
Myśląc o podróży i podróżniku na pewno od razu na myśl przychodzi Ci postać tego znanego mitologicznego bohatera- Odyseusza. Któż nie zna jego historii? To bohater, który przez dziesięć lat niebezpiecznej podróży, z dala od domu i ukochanej rodziny musiał pokonywać wiele trudności i przeciwności losu. Mimo ciężkiej tułaczki i wielkiego cierpienia udaje mu się dokonywać właściwych wyborów, które pozwalają mu wrócić do własnego kraju.
D. Alighieri “Boska komedia”
Przedstawiona w tym poemacie podróż prowadzi po zaświatach – piekle, niebie i czyśćcu. Autor wędruje wraz z Wergiliuszem i Beatrycze ukazując alegorię dążenia człowieka ku Bogu, od narodzin aż do samej śmierci. Ta wyprawa to droga, w czasie, której człowiek ma szansę na poprawę i ulepszenie samego siebie. Możliwe jest to poprzez bezpośrednie zetknięcie się z cierpieniem innych. Dzięki temu bohater będący podróżnikiem dowiaduje się jak rozróżnić zło i dobro oraz jak wyzbyć się wad prowadzących do grzechu.
J. Słowacki “Kordian”
W tym utworze, ze względu na epokę, w jakiej powstał przedstawiony jest motyw podróży romantycznej. Odbywa ją Kordian, czyli główny bohater, który podróżuje po Europie i poznaje kolejne miejsca. Pojawiające się kolejno sytuacje przynoszą mu bardzo rozległą wiedzę na wiele tematów, choć niestety często jest to wiedza dość gorzka i bolesna. Ta samotna wyprawa ma na celu odnalezienie sensu życia. Dzięki wędrówce Kordian chce nauczyć się czegoś o świecie, ale i na nowo odkryć samego siebie. To swoisty początek nowego etapu w jego życiu.
E. Stachura “Wędrówką życie jest człowieka”
W wierszu tym odkrywamy wątek biograficzny, bowiem autor nawiązuje do motywu podróży, bowiem sam bardzo lubił podróżować i znaczną część swego życia spędził “w drodze”.
Wędrówką jedną życie jest człowieka;
Idzie wciąż,
Dalej wciąż,
Dokąd? Skąd
Dokąd? Skąd?”
Autor wskazuje, zatem, że nasza podróż, czyli nasze życie musi dokądś prowadzić, musimy mieć obrany jakiś kierunek, a nie kluczyć bez bliżej wyznaczonego celu. Mimo tego, że nie wiemy przecież, kiedy skończy się nasza wędrówka nie możemy się poddawać pojawiającym się przeciwnościom i trudnościom. Nie możemy oglądać się za siebie, ale powinniśmy z odwagą kroczyć przed siebie, jak wskazuje poeta:
“To nic! To nic! To nic!
Dopóki sił
Jednak iść! Przecież iść!
Będę iść!To nic! To nic! To nic!
Dopóki sił,
Będę szedł! Będę biegł!
Nie dam się!
PODSUMOWANIE
Jak mogłeś zobaczyć na podstawie przykładów przytoczonych w tej lekcji motyw wędrówki, pielgrzymowania jest bardzo powszechnie używaną alegorią. Wędrowanie ukazuje człowieka, jako uczestnika podróży swego życia, zwraca uwagę na jego zmaganie się z różnymi trudnościami, to sposób na kształtowanie swego charakteru i człowieczeństwa. Dzięki temu człowiek może znaleźć swoje miejsce na ziemi. Myślę, zatem, że od teraz będziesz już doskonale pamiętać, w jakich utworach użyty został motyw podróży oraz jakie funkcje spełnia.
K.M.
Komentarze
Dodaj komentarz