matura z polskiego

Typy błędów językowych w wypracowaniu maturalnym z języka polskiego

Poprawność językowa jest oceniana na maturze pisemnej i ustnej z języka polskiego. W części ustnej za język podczas prezentacji tematu i rozmowy z komisją możesz otrzymać 8 punktów, co stanowi 40% wszystkich punktów. W części pisemnej na poziomie podstawowym 12 punktów (24%), a na poziomie rozszerzonym 8 punktów (20%).

Warto zatem dbać o poprawne wysławianie się i unikać błędów, aby nie tracić punktów na maturze. Poniżej krótki przewodnik o typach błędów językowych. Jeśli dowiesz się, na czym one polegają, na pewno łatwiej będzie Ci je kontrolować.

 

Błędy fleksyjne

Błędy fleksyjne popełniasz, jeśli:

  • używasz niewłaściwej postaci wyrazu, np. ten pomarańcz zamiast ta pomarańcza;
  • niepoprawnie odmieniasz wyrazy, np. nienawidzieć zamiast nienawidzić;
  • nie odmieniasz wyrazu, który się odmienia w polszczyźnie, np. z Janem Matejko zamiast z Janem Matejką;
  • odmieniasz wyraz, który jest nieodmienny, np. kubek kakaa zamiast kubek kakao;
  • wybierasz niewłaściwą końcówkę fleksyjną wyrazu, np. rozumią zamiast rozumieją;
  • wybierasz niewłaściwą postać tematu fleksyjnego, np. przyjacielami zamiast przyjaciółmi.

 

Błędy składniowe

Błędy składniowe polegają na niewłaściwym łączeniu wyrazów. Na przykład:

  • W szkole był Kamil i Tomek zamiast W szkole byli Kamil i Tomek – Kamil i Tomek to dwie osoby, dlatego czasownik powinien mieć formę liczby mnogiej;
  • Używam puder zamiast Używam pudru – czasownik używać wymaga użycia rzeczownika puder w Dopełniaczu (czego?), a nie Bierniku (co?);
  • Jechać do Ukrainy zamiast jechać na Ukrainę – błąd w użycia przyimka;
  • Pytania odnośnie konstytucji zamiast Pytania odnośnie do konstytucji – błąd w użyciu wyrażenia przyimkowego;
  • Zosia organizuje i kieruje kółkiem plastycznym zamiast Zosia organizuje kółko plastyczne i kieruje nim ¬– niepoprawny skrót składniowy, można organizować kółko, ale kierować kółkiem.
  • Zdając egzamin, został przyjęty do szkoły zamiast Zdawszy egzamin, został przyjęty do szkoły – ktoś nie mógł jednocześnie zdawać egzaminu i zostać przyjęty do szkoły;
  • Do ślubu jedzie Para Młoda zamiast Do ślubu jedzie Młoda Para – niewłaściwy szyk wyrazów w zdaniu;

 

Błędy wyrazowe

Błędy wyrazowe (słownikowe) popełniasz, gdy:

  • używasz wyrazów w niewłaściwym znaczeniu, np. mówisz dokładnie, zgadzając się z kimś, przytakując mu, w znaczeniu ‘właśnie, tak’; dokładnie znaczy ‘ściśle, precyzyjnie’;
  • mylisz znaczenia wyrazów, które brzmią podobnie, np. efektywny ‘skuteczny, wydajny’ i efektowny ‘zwracający uwagę oryginalnością’;
  • łączysz wyrazy o tej samej treści, np. cofnąć się do tyłu zamiast cofnąć się;
  • nadużywasz wyrazów modnych, np. generalnie zamiast ogólnie, zasadniczo, powszechnie, całkowicie.

 

Błędy frazeologiczne

Błędy frazeologiczne obejmują:

  • zmianę formy frazeologizmu, np. wywrzeć piętno zamiast wycisnąć piętno;
  • użycie frazeologizmu w niewłaściwym kontekście.

 

Błędy stylistyczne

Błędy stylistyczne popełniasz, jeśli:

  • używasz stylu niewłaściwego dla danej wypowiedzi, np. wprowadzasz wyrazy potoczne do wypowiedzi oficjalnej;
  • niepotrzebnie stosujesz stylizację językową, np. Spotkałem go onegdaj zamiast Spotkałem go wczoraj;
  • Twoja wypowiedź (pisemna lub ustna) jest niejasna, zawikłana i zbyt obszerna (rozwlekła).

 

 

Błędy słowotwórcze

Błędy słowotwórcze:

  • budowanie wyrazów niezgodnie z polskimi zasadami, np. speckomisja zamiast komisja specjalna.

 

Błędy fonetyczne

Błędy fonetyczne to:

  • niepoprawna wymowa, np. [idom] zamiast [idą];
  • złe akcentowanie wyrazów, np. fizyka zamiast fizyka

 

Opracowała: Anna Szcześniak
Źródło: Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego, Warszawa 2003.

 

Dodaj komentarz:

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

facebook