Literatura współczesna (fot. Pexels)Literatura współczesna (fot. Pexels)

Dzieła i twórcy w literaturze współczesnej.

Doszedłeś już prawie do końca powtórki z literackich epok. Zdajemy sobie sprawę, że droga wcale nie była łatwa. Dlatego możesz być z siebie dumny! Przed Tobą ostatnia prosta, czyli literatura współczesna.

Literatura współczesna

Utworami, które powstały we współczesności są:

  • Tango Sławomira Mrożka
  • Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Kral
  • Inny świat Gustawa Herlinga Grudzińskiego
  • Stary człowiek i morze Ernesta Hemingwaya

Kto tworzył we współczesności?

Sławomir Mrożek żył na przełomie XX i XXI wieku. Był bardzo wszechstronny, tworzył rozmaite formy wypowiedzi. Swoją karierę artysty rozpoczął jako rysownik i dziennikarz. W opowiadaniach i utworach dramatycznych poruszał temat z pogranicza filozofii, polityki, psychologii i społeczeństwa. Znany był z charakterystycznych satyr, które ośmieszały absurdy PRL-u.

Hanna Kral żyła na przełomie XX i XXI wieku. W 2005 roku została nominowana do Nagrody Literackiej Nike za powieść Wyjątkowo długa linia. Specjalizowała się w dziennikarstwie i reporterstwie. Jej Zdążyć przed Panem Bogiem stanowi relację z obozowego piekła Marka Edelmana.

Gustaw Herling Grudziński żył na przełomie XX i XXI wieku. To jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej literatury na emigracji. Pisał o oporze, który stawia człowiek przeciwko nicości, czyli totalitaryzmowi, zwątpieniu w istnienie Boga i osamotnieniu. Oprócz bycia pisarzem odnajdywał się także jako eseista, krytyk literacki i dziennikarz. W 1998 powstał o nim film dokumentalny Rozważania o cnotach.

Ernest Hemingway żył na przełomie XIX i XX wieku. Był pierwszym twórcą literackim, który dobrze połączył swoje doświadczenie dziennikarskie z literaturą. W 1952 otrzymał nagrodę Pulizera za opowiadanie Stary człowiek i morze, a w 1954 nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.

Ernest Hemingway w Paryżu, ok. 1924 rok (fot. Flickr.com)
Ernest Hemingway w Paryżu, ok. 1924 rok (fot. Flickr.com)

Współczesne gatunki literackie

Gatunkami, które wywodzą się ze współczesności są:

  • dziennik
  • reportaż

Dziennik

To gatunek, który tworzony jest wciąż i wymaga ciągłej aktualizacji. W przeciwieństwie do pamiętnika, który pisany jest z perspektywy czasu. Dziennik przestawia chronologiczny ciąg wydarzeń i zachowuje ich regularny opis. Dziennik może przybierać różną formę; gromadzić codzienne wydarzenia, być pisany hybrydowo bądź łączyć się z innymi gatunkami.

Reportaż

Wykształcił się przez rozwój prasy. Reportaż ma na celu przedstawienie aktualnych wydarzeń. Gatunek ten odznacza się rzetelnością i autentycznością. Fakty przedstawia się starannie, z użyciem poprawnej polszczyzny.

Współczesna liryka

Z liryki, która powstały w tej epoce, możemy wyróżnić:

  • wiersz biały

Wiersz biały

To wiersz pozbawiony rymu, w którym stosuje się układ intonacyjno-składniowy. Nie jest on wierszem wolnym. Wiersz biały często nie posiada zwrotek.

Współczesny dramat

Z dramatu, który powstał w tej epoce, możemy wyróżnić:

  • dramat absurdu

Więcej o teatrze absurdu dowiecie się z poniższego filmu, zachęcamy do obejrzenia:

Dramat absurdu

To jedna z najważniejszych odmian dramatu XX wieku charakteryzująca się odejściem od realizmu. Niemniej ważna jest kwestia zasady prawdopodobieństwa akcji, która jest bardzo luźna. Brakuje związków przczynowo-skutkowych, co jest efektem braku logiki zdarzeń. Osoby najczęściej pozbawione są charakterystycznych cech, a dramat przedstawia człowieka ogólnie. Gatunek odwołuje się do tradycji literackiej posługując się parodią.

Współczesna epika

Z epiki, która powstała w tej epoce, możemy wyróżnić:

  • powieść fantastyczno-naukową
  • powieść parabolę

Powieść fantastyczno-naukowa

Wywodzi się z utopii wykorzystując motyw podróży na inne planety. Powieść science-fiction charakteryzuje jedna w swoim rodzaju tematyka wizji futurystycznych. Akcja rozrywa się w odległej przyszłości, a świat przedstawiony jest wysoce scyfryzowany. Ten gatunek stanowi w pewnym sensie zapowiedź wynalazków przyszłości. Bohaterami są ludzie, ale także istoty obce i roboty. Często zawierają ostrzeżenie przed niepokojącymi współczesnymi tendencjami społeczeństwa.

Powieść parabola

Jako osobny gatunek wyodrębniła się we współczesności. Proza paraboliczna porusza zagadnienia filozoficzne, historyczne i polityczne. Parabola może połączyć się także z innymi gatunkami literackimi. Taka powieść charakteryzuje się brakiem skonkretyzowanej czasoprzestrzeni.

Asteroida B612 i Mały Książę w Paryżu (fot. Wikipedia)
Asteroida B612 i Mały Książę w Paryżu (fot. Wikipedia)

Współczesne wzorce postaw

W tej epoce liczba wzorców zmalała do zera. Literatura i sztuka przestała kształtować postawy i poglądy społeczeństwa. Tę rolę przejęły kulturotwórcze środki masowego przekazu.

Podsumowanie

Cykl artykułów poświęconych twórcom i ich dziełom dobiegł końca. Dzięki tym materiałom poszerzysz swoją wiedzę z tego zakresu. Najlepiej, jeśli nauczysz się ich w kolejności chronologicznej, abyś na maturze orientował się w osi czasu. Pomoże Ci to ustalić przybliżony czas powstania dzieła i lata życia jego autora.

J.K.

 

Dodaj komentarz:

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

facebook